Διατροφή χωρίς γλουτένη

Τί είναι η διατροφή χωρίς γλουτένη;

Η διατροφή χωρίς γλουτένη είναι η δίαιτα που δεν περιέχει γλουτένη. Η γλουτένη είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, τη σίκαλη, το κριθάρι, και μερικές φορές στη βρώμη. Πολλά τρόφιμα όπως ψωμιά, ζυμαρικά, πίτσα, δημητριακά και κράκερς, περιέχουν γλουτένη. Τα άτομα που πρέπει να βρίσκονται σε δίαιτα ελεύθερη γλουτένης δεν πρέπει να καταναλώνουν τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη στα συστατικά τους. Επίσης πρέπει να μην επιμολύνονται κατά την παρασκευή τους από μαγειρικές επιφάνειες και σκεύη που φέρουν επάνω τους ίχνη γλουτένης από προηγούμενη χρήση.

Ποιός χρήζει δίαιτας χωρίς γλουτένη;

Τα άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη πρέπει να βρίσκονται διαρκώς σε στέρηση γλουτένης. Η κοιλιοκάκη είναι διαταραχή γενετικά προδιατεθειμένων παιδιών και ενηλίκων στην οποία εμφανίζεται μία ανεπιθύμητη ανοσολογική αντίδραση έναντι του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου, η οποία διαταράσσει τη φυσιολογική λειτουργία απορρόφησης της τροφής. Εκλυτικός παράγοντας της αντίδρασης αυτής είναι η κατανάλωση γλουτένης. Τα άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη πρέπει να ακολουθούν μια δίαιτα αυστηρά χωρίς γλουτένη για όλη τους τη ζωή.

Όλο και συχνότερα, άτομα που δεν πάσχουν από κοιλιοκάκη εφαρμόζουν δίαιτα χωρίς γλουτένη θεωρώντας ότι θα ωφεληθούν η θα αδυνατίσουν, στερώντας ενδεχομένως θρεπτικά και αναγκαία στοιχεία από τον οργανισμό τους. Αν σκέφτεστε να εφαρμόσετε δίαιτα χωρίς γλουτένη, θα πρέπει να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό γιατρό η διατροφολόγο ώστε να την εφαρμόσετε βασιζόμενοι στις σωστές ενδείξεις και με το σωστό τρόπο. Αν υποψιάζεστε ότι πάσχετε από κοιλιοκάκη δεν πρέπει να υιοθετείτε δίαιτα χωρίς γλουτένη πριν τεκμηριώσετε τη διάγνωση της, διότι αποκλεισμός της από τη διατροφή μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα των εξετάσεων και τελικά να αποκρύψει τη νόσο.

Πώς μπορώ να ξεκινήσω δίαιτα ελεύθερη γλουτένης;

Για να ξεκινήσετε δίαιτα ελεύθερη γλουτένης θα πρέπει να συνεργαστείτε με έναν διατροφολόγο ή άλλο ειδικό με εμπειρία στη διατροφή χωρίς γλουτένη. Ο ειδικός λοιπόν:

• Θα σας ενημερώσει σχετικά με τα τρόφιμα που μπορούν ή δεν μπορούν να καταναλώνονται,

• Θα σας βοηθήσει να σχεδιάσετε ισορροπημένα γεύματα, ώστε να έχετε τη διατροφή που χρειάζεστε,

• Θα σας παρέχει μαγειρικές συνταγές χωρίς γλουτένη,

• Θα σας βοηθήσει να βρείτε υποκατάστατα των αγαπημένων σας τροφών όπως ζυμαρικά ή μπισκότα που δεν θα περιέχουν γλουτένη.

Μπορείτε επίσης να λάβετε συμβουλές και βοήθεια σε συλλόγους υποστήριξης ατόμων με κοιλιοκάκη ή να επισκεφθείτε σχετικές ιστοσελίδες (www.celiac.org, www.celiac.com, www.csaceliacs.org.)

Μπορεί αρχικά να είναι δύσκολο να διαχειριστείτε μια δίαιτα χωρίς γλουτένη. Με τη γνώση και εμπειρία που θα αποκτήσετε με την πάροδο του χρόνου, η διαχείριση της δίαιτας σας θα γίνεται ολοένα και πιο εύκολη.

Ποιά τρόφιμα μπορώ να καταναλώσω;

Οι τροφές που δεν περιέχουν γλουτένη και μπορούν να καταναλωθούν είναι:

• Ρύζι, καλαμπόκι, πατάτες, κινόα, μαυροσίταρο, κεχρί, σόγια,

• Τα ειδικά παρασκευασμένα αλεύρια, ζυμαρικά και άλλα προϊόντα που φέρουν την ένδειξη "χωρίς γλουτένη",

• Φρούτα και λαχανικά,

• Κρέας και αυγά,

• Οίνος και αποσταγμένα αλκοολούχα ποτά, όπως ρούμι, τεκίλα, βότκα και το ουίσκι,

• Το γάλα, το τυρί και τα υπόλοιπα γαλακτοκομικά προϊόντα επίσης δεν περιέχουν γλουτένη.

Ποιά τρόφιμα δεν πρέπει να καταναλώσω;

Πρέπει να αποφεύγετε όλα τα τρόφιμα που στην παρασκευή τους χρησιμοποιούν σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι και (συνήθως) βρώμη. Πολλοί τύποι τροφίμων περιέχουν ή ενδέχεται να περιέχουν γλουτένη, όπως:

• Αλεύρι, ψωμιά, κράκερ, μάφινς,

• Ζυμαρικά, αρτοσκευάσματα και δημητριακά,

• Σάλτσες, μπαχαρικά, καρυκεύματα, σάλτσες σαλάτας,

• Μεταποιημένο κρέας και υποκατάστατα του (π.χ. μπιφτέκια χορτοφάγων),

• Μπύρες, ξύδι βύνης.

Για να γνωρίζετε ακριβώς ποιες τροφές μπορείτε να καταναλώσετε, θα πρέπει να ενημερώνεστε από την ετικέτα των συστατικών τους. Τα προϊόντα που φέρουν την ένδειξη "χωρίς γλουτένη" και παρασκευάζονται σε περιβάλλον ελεύθερο γλουτένης είναι κατάλληλα προς κατανάλωση. Τα τρόφιμα που περιέχουν σιτάρι ΔΕΝ πρέπει να καταναλώνονται από άτομα που πρέπει να ακολουθούν δίαιτα ελεύθερη γλουτένης. Εάν έχετε αμφιβολίες για κάποιο σκεύασμα τροφής, επικοινωνήστε με την εταιρεία παρασκευής του. Φαρμακευτικά σκευάσματα και βιταμινούχα συμπληρώματα που περιέχουν μικρή ποσότητα γλουτένης μπορείτε να τα καταναλώσετε εφόσον σας είναι απαραίτητα.

Επίσης πολλά άτομα με κοιλιοκάκη παρουσιάζουν δυσανεξία και δυσαπορρόφηση και κάποιων τροφών χωρίς γλουτένη, ιδιαίτερα των γαλακτοκομικών προϊόντων. Όταν η νόσος είναι αδιάγνωστη ή έχει μόλις διαγνωσθεί, ο βλεννογόνος του λεπτού εντέρου φέρει ακόμη τις αλλοιώσεις που προκάλεσε η γλουτένη και κρατούν ακόμη τα συμπτώματα γενικής δυσανεξίας και δυσαπορρόφησης. Οι γιατροί λοιπόν συστήνουν τα άτομα με κοιλιοκάκη να μην καταναλώνουν γαλακτοκομικά προϊόντα κατά το πρώτο διάστημα αποχής τους από τη γλουτένη διότι ο βλεννογόνος του εντέρου βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία της επούλωσης και η φυσιολογική του λειτουργία απαιτει χρονικό διάστημα έως ότου αποκατασταθεί.

Θα χρειαστεί να συμπληρώσω σκευάσματα βιταμινών στη διατροφή μου;

Ενδεχομένως να χρειαστείτε συμπληρώματα βιταμινών, ιδιαίτερα στην περίπτωση που εμφανίζετε ακόμη συμπτώματα δυσαπορρόφησης. Σε κάθε περίπτωση ο γιατρός και ο διατροφολόγος θα σας συμβουλέψουν σχετικά.

Μπορώ να γευματίσω εκτός σπιτιού;

Πολλά εστιατόρια παρέχουν κατόπιν συννενόησης μενού ελεύθερα γλουτένης. 

Τί γίνεται αν το παιδί μου πρέπει να ακολουθήσει δίαιτα χωρίς γλουτένη;

Εάν το παιδί σας πάσχει από κοιλιοκάκη και πρέπει να ακολουθεί δίαιτα χωρίς γλουτένη, ενημερώστε τους δασκάλους και το σχολείο του για τις τροφές που πρέπει να αποφεύγει και εάν είναι απαραίτητο παρέχετε εσείς το γεύμα του στο προσωπικό του σχολείου ώστε να μην διαταραχθεί η διατροφή του.